Bağımlılık Akışı

Katmanlar arası referans yönü, izin verilen bağımlılıklar ve build sırası

Clean Architecture’ın temel kuralı: bağımlılıklar içe doğru akar. Dış katmanlar iç katmanlara referans verir; iç katmanlar dış katmanları bilmez.

Referans grafiği

İzin verilen bağımlılıklar

Katman	Şunlara referans verebilir	Şunlara veremez
Domain	SharedKernel	Application, Infrastructure, API
Domain.SharedKernel	BuildingBlocks.Specification	Domain, Application, Infrastructure
Application	Domain, SharedKernel, BuildingBlocks	API, doğrudan EF Core implementasyonu (arayüzler üzerinden)
Infrastructure.EFCore	Domain, SharedKernel, BuildingBlocks	Application iş mantığı, API
Infrastructure.Services.*	SharedKernel, BuildingBlocks	Domain iş kuralları, Application handler’ları
API	Application + tüm Infrastructure + BuildingBlocks	— (en dış katman)

Altın kural: DiyanetCleanArchitecture.Domain projesi hiçbir zaman using DiyanetCleanArchitecture.Infrastructure.* göremez. Domain dışa bağımlılığı arayüz (port) ile ifade eder; somut implementasyon Infrastructure’da yaşar ve Program.cs’te DI ile bağlanır.

Bağımlılık inversiyonu (DIP) nasıl uygulanır?

Application bir altyapı yeteneğine ihtiyaç duyduğunda arayüzü kendisi (veya SharedKernel) tanımlar, implementasyonu Infrastructure verir:

Arayüz (Application / SharedKernel)	Implementasyon (Infrastructure)
IRepository<T>, IReadRepository<T>, IUnitOfWork	EFRepository<T>, CachedRepository<T>, DiyanetCleanArchitectureDbContext
IEmailService	EmailService (Services.Email)
IOtpSmsService	OtpSmsService (Services.Sms)
IEventBus	MassTransitEventBus (BuildingBlocks.EventBus.MassTransit.RabbitMq)
IHybridRequestCache	HybridRequestCache (BuildingBlocks.Caching)
IUserFactory, IUserUniquenessChecker	UserFactory, UserUniquenessChecker

Böylece Application, somut Redis/RabbitMQ/SMTP sınıflarını değil, soyutlamaları kullanır; test edilebilirlik ve sağlayıcı değiştirilebilirliği kazanılır.

Domain saflığı (purity)

Domain ve SharedKernel’in dış dünyaya tek dokunuşu BuildingBlocks.Specification üzerinedir (Ardalis.Specification). Bu bilinçli bir tavizdir: sorgu tanımlarını (spec) Domain’de tutmak, repository imzalarını temiz tutar. Persistence detayı (EF Core) yine de Infrastructure’dadır.

Build sırası

MSBuild bağımlılık grafiğine göre sıralar:

SharedKernel  →  Domain  →  Application
                     ↘  Infrastructure.EFCore / Services.*  ↗
                                    ↘  API  ↙

İç katman değiştiğinde dış katmanlar yeniden derlenir; bu yüzden Domain/SharedKernel’de yapılan değişiklik en geniş etkiye sahiptir.

Sık yapılan hatalar

Domain'den Infrastructure'a referans

Bir aggregate içinde DbContext veya HTTP client kullanmaya çalışmak. Çözüm: ihtiyacı bir Domain Service arayüzüyle ifade et, implementasyonu Infrastructure’a koy.

Handler içinde SaveChanges çağırmak

EFRepository.SaveChangesAsync() bilinçli olarak exception fırlatır. Daima IUnitOfWork.SaveEntitiesAsync() kullanılır — domain event dispatch buna bağlıdır. Bkz. Veri Katmanı › DbContext.

BuildingBlocks'tan Application'a referans

BuildingBlocks yatay ve uygulamadan habersizdir. Application onları kullanır, tersi olmaz.